بررسی واژه بست های زبان اوزبیکی افغانستان

چکیده

دامنۀ مطالعات زبان‌شناختی، نشان دهنده این است که در تمام زبان‌های دنیا واحدی زبانی وابسته‌ای وجود دارد که از لحاظ رفتار دستوری نه واژه است و نه وند. این واحد زبانی هم برخی خصوصیات واژه را دارا می‌باشد و هم برخی خصوصیات تکواژهای وابسته را. اما به لحاظ صرفی یک واژه به حساب نمی‌آید. بیشترین زبان‌های دنیا دارای واژه‌بست می‌باشند که ویژه‌گی‌های منحصر به فرد خود را دارند و معمولا در دستۀ واژگان دستوری مانند حروف اضافه، حروف ربط، حروف تعاریف قرار می‌گیرند که می توان آن را به عنوان فرایند وابسته‌گی به یک واژۀ واژگانی تعریف کرد. اهمیت تحقیق از اهمیتی بالای برخوردار است. زیرا این واحدهای زبانی نقش کلیدی در درک ساختار واژگان جملۀ زبان‌ها دارند و نیز به زبان‌شناسان و زبان‌آموزان کمک میکند تا مرز میان واژۀ مستقل، وند و واژه‌بست را بهتر تشخیص دهند.  این تحقیق با استفاده از آزمون صرفی، نحوی، معنایی با هدف بررسی واژه‌بست‌های زبان اوزبیکی پرداخته است. نتیجۀ این تحقیق نشان می‌دهد، واژه‌بست‌ها در زبان اوزبیکی طبقات دستوری مختلفی مانند ضمایر متصل، افعال ربطی، منادا و علامت مفعولی را تشکیل می‌دهند که می‌توانند به واژه‌های میزبان متفاوتی اضافه شوند که از نظر نحوی به طبقه‌های دستوری متفاوتی تعلق دارند. پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده که داده‌های آن از منابع متعدد جمع‌آوری شده است. قابل یادآوری­است که قضاوت در بارۀ دستوری/نادستوری بودن شواهد زبانی، نگارنده بر شم زبانی خود و داوری چند گویشور دیگر تکیه کرده است.