مقایسۀ مفهومی میان نظریه¬های: زبان و گفتارِ دسوسور و توانش و کنش زبانیِ چامسکی

چکیده

موضوع بحثِ این نوشتار را مقایسۀ مفهومی اصطلاحات زبان و گفتار و توانش و کنش زبانی در دیدگاه­های زبان­شناسانۀ (سوسور و چامسکی)، تشکیل می­دهد. هدف از نگارش این مقاله، مقایسۀ مفاهیم در دیدگاه­های مطرح­شده از سوی آن دو نظریه­پرداز می­باشد. اهمیت این تحقیق برجسته­سازی شباهت­ها و مقایسۀ رفتارهای زبان و مفاهیم «زبان و گفتار و توانش و کنش زبانی» و به­کارگیری آن توسط گوینده می­باشد. مقایسۀ دو دیدگاهِ یادشده، نشان­گر این واقعیت است که سوسور اساس زبان را قوۀ نطق طبیعی کودک دانسته و می­گوید هر کودک با استفاده از آن قوه، زبان را به­کار می­برد. چامسکی نیز قوۀ نطق را توانایی ذاتی کودک دانسته و این در سرشت آدمی وجود دارد و همین توانایی در قالب کنش تجلی می­یابد و گفتار، خاصیت کنشی دارد که باعث تولید گروه­ها و جمله­ها می­گردد. با این مقایسه دانسته می­شود که هر دو زبان­شناس بر همان دانش فطری بشر تأکید دارند که هم جنبۀ فزیکی و روانی دارد و هم رابطه­های مفهومی همسان­ در تفکرات ایشان را مشخص می­سازد. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که سوسور، از تمایز «زبان و گفتار» سخن گفته و زبان را نتیجۀ قوۀ نطق آدمی می­داند که بنیاد گفتار را ساخته و به وسیلۀ آواهای زبان هویت عینی پیدا می­کند. چامسکی تمایز میان« توانش و کنش زبانی» را مطرح کرده و توانش را مانند سوسور قوۀ درونی/ زبان درونی و گاهی به­نام «استعداد زبانی» گفته و از کنش زبانی به­عنوان جریانِ که در زبان رخ می­دهد، تذکرد داده است. در غنی سازی این مقاله از کتاب­های «دورۀ زبان­شناسی عمومی» سوسور و «دانش زبان: ماهیت، منشأ و کاربرد ان» از نوشته­های چامسکی و برخی مقاله­های عرصۀ زبان­شناسی، استفاده شده و با رویکرد تحلیلی- توصیفی اصطلاحات توضیح داده شده است.